Dotacje na dekarbonizację przemysłu 2026
1 mld euro na dekarbonizację ciepła w przemyśle. IF26 Heat Auction: kto może dostać wsparcie?
24 września 2026 r. Komisja Europejska opublikowała finalne warunki drugiej aukcji Innovation Fund przeznaczonej na dekarbonizację ciepła procesowego w przemyśle.
Budżet programu wyniesie 1 mld euro, a nabór ma zostać otwarty na początku grudnia 2026 r. Projekty z Polski mogą brać udział na takich samych zasadach jak projekty z pozostałych państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego.
Wsparcie obejmie między innymi przemysłowe pompy ciepła, elektryczne systemy grzewcze, magazyny energii cieplnej, ogrzewanie oporowe, technologie elektromagnetyczne i plazmowe oraz bezpośrednie wykorzystanie ciepła z energii słonecznej i geotermalnej. Po raz pierwszy dopuszczono również wybrane technologie jądrowe.
Dla polskich zakładów produkcyjnych szczególnie interesujący jest jeden element nowych zasad: projekty wykorzystujące magazyn energii lub inne rozwiązania zwiększające elastyczność mogą otrzymać 25% przewagi w rankingu aukcji.
Przy dobrze przygotowanym projekcie magazyn ciepła lub energii może więc mieć wartość nie tylko operacyjną, ale również bezpośrednio zwiększyć szansę uzyskania wsparcia.
1. Dlaczego ciepło przemysłowe znalazło się w centrum programu?
Ciepło procesowe odpowiada za około 47% zużycia energii w europejskim przemyśle i około trzy czwarte jego bezpośrednich emisji CO₂. Obecnie około 75% energii wykorzystywanej do produkcji ciepła procesowego pochodzi z paliw kopalnych. Energia elektryczna odpowiada za zaledwie około 4%.
Dotyczy to praktycznie wszystkich branż produkcyjnych.
Ciepło jest potrzebne przy suszeniu, gotowaniu, pasteryzacji, topieniu tworzyw i metali, produkcji pary, reakcjach chemicznych, obróbce materiałów czy podgrzewaniu mediów technologicznych.
Komisja wskazuje między innymi przemysł spożywczy, papierniczy, chemiczny, stalowy i cementowy. W Polsce katalog potencjalnych odbiorców jest oczywiście znacznie szerszy.
Firma, która wykorzystuje dziś gaz ziemny do produkcji pary lub ciepła procesowego, powinna więc sprawdzić, czy część tego zużycia można przenieść na energię elektryczną albo bezpośrednie źródło odnawialne.
2. IF26 Heat Auction nie działa jak klasyczna dotacja inwestycyjna
To ważne przy budowaniu modelu finansowego.
Program nie wypłaca po prostu określonego procentu CAPEX-u.
Przedsiębiorstwo składa ofertę określającą, jakiego wsparcia potrzebuje na każdą MWh wyprodukowanego niskoemisyjnego ciepła. System przelicza tę wartość na EUR za tonę unikniętej emisji CO₂.
Wsparcie będzie wypłacane jako stała premia przez maksymalnie 5 lat od rozpoczęcia eksploatacji projektu. Płatności będą zależały od faktycznie zmierzonej produkcji ciepła. Komisja przyjmuje do kalkulacji standardowy współczynnik unikniętej emisji odpowiadający produkcji ciepła z gazu ziemnego, wynoszący 0,224 t CO₂/MWh ciepła.
Przykładowo, jeżeli projekt potrzebuje premii:
- 25 EUR/MWhth
jego cena aukcyjna odpowiada około:
- 111,6 EUR/t CO₂ unikniętej emisji.
Im niższa cena, tym wyżej projekt znajduje się w rankingu.
Dlatego przy składaniu oferty trzeba bardzo precyzyjnie policzyć koszt energii elektrycznej, sprawność technologii, zużycie gazu w wariancie bazowym, CAPEX, OPEX, koszt finansowania i oczekiwany czas pracy instalacji.
Zbyt wysoka premia może oznaczać przegraną w aukcji. Zbyt niska może pogorszyć rentowność projektu przez kolejne pięć lat.
3. Trzy koszyki aukcji. Największy budżet dla temperatur 100–400°C
IF26 został podzielony na trzy osobne grupy projektów.
| Temperatura ciepła | Minimalna moc | Budżet |
|---|---|---|
| 80–100°C | 5 MWth | 100 mln EUR |
| 100–400°C | 3 MWth | 600 mln EUR |
| powyżej 400°C | 3 MWth | 300 mln EUR |
W pierwszej grupie, 80–100°C, kwalifikują się pompy ciepła o COP powyżej 1,5, bezpośrednie źródła odnawialnego ciepła oraz kwalifikowane technologie jądrowe.
Próg został obniżony względem poprzedniej edycji, w której minimalna temperatura wynosiła 100°C. Dzięki temu program może objąć więcej instalacji z branży spożywczej, napojowej, papierniczej, chemicznej czy wybranych procesów suszenia i mycia przemysłowego.
Największa część budżetu, 600 mln euro, została przeznaczona na procesy w zakresie 100–400°C. Właśnie tutaj znajduje się duża część zastosowań kotłów parowych i instalacji gazowych w europejskim przemyśle.
4. Minimalny CAPEX wynosi 2,5 mln euro
Do programu nie kwalifikują się niewielkie modernizacje.
Minimalny koszt inwestycyjny projektu wynosi 2,5 mln euro. Dodatkowo obowiązują wspomniane minimalne moce 3 lub 5 MWth.
Maksymalne wsparcie dla jednego projektu wynosi:
100 mln euro w koszyku nisko- i średniotemperaturowym oraz 250 mln euro w projektach wysokotemperaturowych.
To ustawia IF26 przede wszystkim jako instrument dla średnich i dużych zakładów przemysłowych albo dużych, skoncentrowanych projektów modernizacyjnych.
Nie można przy tym wirtualnie łączyć kilku oddalonych od siebie zakładów w jeden projekt. Nowa moc musi znajdować się w jednym fizycznym miejscu. Kilka urządzeń działających na jednym terenie zakładu może natomiast zostać połączonych w jeden projekt.
25% premii za elastyczność może zmienić wynik aukcji
Jednym z najciekawszych elementów IF26 jest mechanizm premiujący projekty, które ograniczają obciążenie systemu elektroenergetycznego w godzinach szczytowych.
Projekt spełniający warunki otrzymuje 25% obniżkę swojej ceny wyłącznie na potrzeby rankingu aukcji. Firma nadal otrzymuje premię wynikającą z własnej oferty, jeśli projekt zostanie wybrany. Climate Action
Dla przykładu projekt oferujący 111,6 EUR/t CO₂ i spełniający warunki premii byłby oceniany w rankingu tak, jakby jego cena wynosiła około 83,7 EUR/t CO₂.
To bardzo duża różnica.
5. Jak można uzyskać premię?
Jedną z możliwości jest zastosowanie nowego magazynu energii elektrycznej lub cieplnej.
Magazyn musi być w stanie zastąpić co najmniej 20% poboru energii elektrycznej projektu z sieci albo 20% zapotrzebowania procesu na ciepło przez 4 godziny i uruchomić tę funkcję w ciągu godziny. Climate Action
Premię mogą uzyskać również projekty wykorzystujące pompę ciepła o odpowiednim COP, bezpośrednie odnawialne źródło ciepła lub kwalifikowane technologie jądrowe.
W praktyce oznacza to, że magazyn należy uwzględnić już podczas projektowania całego systemu energetycznego zakładu.
Przy elektryfikacji kotłowni czy procesu technologicznego warto więc równolegle przeanalizować przemysłowy magazyn energii BESS dla firmy albo magazyn energii cieplnej.
6. Firma musi policzyć, co stanie się z jej profilem poboru energii
Elektryfikacja ciepła może znacząco zwiększyć pobór energii elektrycznej.
Jeżeli zakład zastąpi kilka MW kotłów gazowych rozwiązaniem elektrycznym, analiza nie może zakończyć się na porównaniu ceny 1 MWh gazu z ceną 1 MWh energii elektrycznej.
Trzeba uwzględnić sprawność technologii, współczynnik COP, godzinowy profil pracy, moc przyłączeniową, opłaty sieciowe, koszty mocy, ceny energii w poszczególnych godzinach oraz możliwość magazynowania energii.
Ma to szczególne znaczenie przy obecnych relacjach cenowych. Najnowsze dane URE pokazują, że średnia cena energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym spadła w II kwartale 2026 r. do 427,01 zł/MWh, podczas gdy średnia cena gazu sprowadzanego z UE/EFTA wzrosła do 206,18 zł/MWh. Są to różne wskaźniki rynkowe i nie można porównywać ich bezpośrednio jako kosztu końcowego przedsiębiorstwa, ale dobrze pokazują, dlaczego ekonomika elektryfikacji powinna być liczona na rzeczywistych danych zakładu. Urząd Regulacji Energetyki
Przed decyzją o projekcie warto więc równolegle przeanalizować strategię zakupu energii elektrycznej dla firmy.
7. cPPA może być elementem modelu zasilania projektu
Dokumentacja IF26 wymaga przedstawienia strategii pozyskania energii elektrycznej.
Jeżeli projekt wykorzystuje energię z sieci, wnioskodawca musi również wiarygodnie wykazać, że dysponuje odpowiednią mocą i będzie w stanie zabezpieczyć wymagane przyłączenie przed rozpoczęciem eksploatacji.
Przy dużych projektach elektryfikacji oznacza to, że strategię zakupu energii należy budować równolegle ze strategią techniczną.
Jednym z możliwych elementów może być długoterminowy kontrakt cPPA dla firm, szczególnie jeżeli firma chce ograniczyć ekspozycję na przyszłe ceny energii i jednocześnie obniżyć emisje Scope 2.
Sam cPPA nie rozwiązuje jednak problemu profilu. Produkcja z farmy PV lub wiatrowej powinna zostać zestawiona godzinowo z nowym poborem wynikającym z elektryfikacji ciepła.
W praktyce dopiero połączenie cPPA, magazynu i zarządzania obciążeniem może pozwolić dobrze wykorzystać tanią energię w godzinach wysokiej generacji OZE.
8. DSR można połączyć z projektem IF26, ale trzeba uważać na podwójne finansowanie
Warunki aukcji przewidują możliwość łączenia projektu z mechanizmami DSR i elastyczności, pod określonymi warunkami.
W szczególności instalowana w ramach projektu pojemność magazynowa nie może jednocześnie otrzymywać wynagrodzenia jako nowa moc w sposób sprzeczny z zasadami kumulacji pomocy.
To ważne, bo elektryfikacja procesów przemysłowych może stworzyć nowy zasób elastyczności.
Firma dysponująca magazynem, pompą ciepła, dużym zbiornikiem buforowym czy procesem, który można przesunąć o kilka godzin, może mieć możliwość uczestnictwa również w DSR i rynku mocy.
Wartość takiej elastyczności trzeba policzyć już podczas budowania modelu projektu.
9. Nie zakładaj, że IF26 można dowolnie łączyć z krajowymi dotacjami
Zasady kumulacji wsparcia są jednym z bardziej restrykcyjnych elementów programu.
Co do zasady projekt finansowany z IF26 nie może otrzymywać równocześnie innej pomocy publicznej na ten sam CAPEX lub OPEX, poza wyraźnie wskazanymi wyjątkami.
Dopuszczalne może być natomiast wcześniejsze wsparcie etapu przygotowawczego, np. studium wykonalności lub FEED, jeżeli nie finansuje ono tych samych kosztów projektu.
Możliwe jest również korzystanie z części mechanizmów DSR, ogólnych ulg sieciowych oraz określonych form rekompensat, pod warunkiem spełnienia szczegółowych zasad programu.
Dlatego konstrukcję finansowania należy zweryfikować przed złożeniem wniosku, a nie po przyznaniu wsparcia.
10. Bardzo ważny warunek: projekt musi być nowy
Do programu kwalifikuje się nowa moc cieplna.
Zgodnie z finalnymi warunkami rozpoczęcie prac nie może nastąpić przed złożeniem wniosku.
To jeden z powodów, dla których przedsiębiorstwa zainteresowane programem powinny zacząć przygotowania już teraz.
Na tym etapie warto wykonać analizę energetyczną, studium wykonalności, zebrać oferty technologiczne, zweryfikować moce przyłączeniowe i przygotować harmonogram pozwoleń.
Samą decyzję o rozpoczęciu prac należy natomiast podejmować z uwzględnieniem definicji obowiązujących w dokumentacji naboru.
Komisja zastrzega, że opublikowane 24 września Terms & Conditions służą przygotowaniu projektów, ale wiążące będą dokumenty naboru opublikowane w grudniu.
Audyt energetyczny może być najlepszym punktem startowym
Firma nie powinna zaczynać analizy od pytania, jaką pompę ciepła kupić.
Najpierw trzeba ustalić, gdzie i w jakiej ilości zużywane jest ciepło, w jakiej temperaturze, z jakim profilem godzinowym oraz jakie urządzenia obecnie je produkują.
Właśnie dlatego dobrym punktem wyjścia jest audyt energetyczny przedsiębiorstwa albo szczegółowy audyt procesu technologicznego.
Dla każdego znaczącego odbiornika ciepła warto ustalić moc, temperaturę zasilania i powrotu, zużycie roczne, godziny pracy, obecne paliwo, sprawność systemu, możliwy odzysk ciepła oraz możliwość krótkotrwałego magazynowania.
Dopiero z takiego bilansu można określić, czy właściwym rozwiązaniem będzie pompa ciepła, e-boiler, ogrzewanie rezystancyjne, magazyn ciepła czy rozwiązanie hybrydowe.
11. ISO 50001 może mieć znaczenie również przy rozliczeniu projektu
Warunki IF26 wymagają pomiaru i weryfikacji rzeczywistej produkcji ciepła.
Płatności będą dokonywane na podstawie zmierzonego wolumenu ciepła, a dane mają być okresowo weryfikowane przez niezależną stronę.
System pomiarowy musi działać w ramach systemu zarządzania zgodnego z EMAS lub ISO 50001. W projektach wykorzystujących ciepło odpadowe jako źródło dla pompy ciepła beneficjent korzystający z takiego ciepła również ma być certyfikowany zgodnie z EMAS lub ISO 50001.
Dla przedsiębiorstw o dużym zużyciu energii może to dobrze łączyć się z szerszym procesem uporządkowania zarządzania energią i przygotowania do nowych wymagań EED.
12. Co trzeba przygotować do wniosku?
Komisja wymaga znacznie więcej niż podstawowego opisu technologii.
Do dokumentacji należeć będą m.in. studium wykonalności, harmonogram projektu, model finansowy, strategia pozwoleń, strategia przyłączenia i pozyskania energii oraz dokumenty potwierdzające dojrzałość projektu.
W praktyce firma zainteresowana naborem powinna przed grudniem:
- Zbudować bilans ciepła procesowego i podzielić odbiorniki według temperatury, mocy oraz godzin pracy.
- Wybrać procesy możliwe do elektryfikacji i określić wymaganą moc cieplną.
- Sprawdzić moc przyłączeniową oraz profil energii elektrycznej po wdrożeniu projektu.
- Porównać kilka technologii, np. pompę ciepła, e-boiler, magazyn ciepła lub układ hybrydowy.
- Policzyć koszt redukcji CO₂ oraz wymagany poziom premii w EUR/MWhth.
- Sprawdzić potencjał uzyskania 25% bonusu rankingowego poprzez magazyn, pompę ciepła lub inne kwalifikowane rozwiązanie.
- Zbudować pięcioletni model finansowy obejmujący energię, gaz, CO₂, serwis, degradację urządzeń, koszty finansowania oraz możliwe przychody z elastyczności.
13. Jak wygląda dobry projekt z perspektywy CFO?
Najważniejsza liczba to nie wysokość dotacji.
Dla zarządu powinien powstać pełny scenariusz „przed i po inwestycji”.
Po stronie obecnego systemu trzeba policzyć koszt gazu lub innego paliwa, koszt CO₂, serwis kotłów, sprawność oraz ryzyko przyszłych cen.
Po stronie nowego rozwiązania trzeba uwzględnić zużycie energii elektrycznej, CAPEX, OPEX, moc przyłączeniową, taryfę, źródło energii, cPPA, możliwość korzystania z BESS, magazynu ciepła i DSR oraz wpływ premii IF26.
Dopiero różnica między tymi scenariuszami pokazuje rzeczywistą wartość projektu.
14. Kiedy IF26 może być szczególnie interesujący?
Najbardziej oczywistymi kandydatami są zakłady posiadające duże, ciągłe zapotrzebowanie na ciepło technologiczne i znaczące zużycie gazu, firmy z przemysłu spożywczego, napojowego, papierniczego, chemicznego, tworzyw sztucznych, materiałów budowlanych, metali oraz innych branż wykorzystujących parę i ciepło procesowe.
Dużą przewagę mogą mieć procesy pracujące wiele godzin w roku, ponieważ pozwalają dobrze wykorzystać nową instalację.
Jeszcze ciekawsze mogą być projekty, w których firma dysponuje własnym OZE, kontraktem cPPA, magazynem energii albo możliwością przesunięcia części poboru na godziny tańszej energii.
15. Grudzień jest blisko. Projekty trzeba przygotowywać teraz
Pierwsza edycja aukcji zakończyła się wyborem 65 projektów spośród 85 zgłoszeń. Wybrane projekty wystąpiły łącznie o około 397 mln euro, mimo że dostępny budżet wynosił 1 mld euro. Komisja wskazuje, że jednym z powodów stosunkowo niewielkiej liczby zgłoszeń był krótki czas na przygotowanie projektów.
Przy IF26 finalne warunki zostały opublikowane znacznie wcześniej właśnie po to, aby firmy mogły rozpocząć przygotowania przed grudniowym otwarciem naboru.
Dla przedsiębiorstwa, które posiada odpowiednio duży proces cieplny, kilka najbliższych tygodni powinno więc służyć przede wszystkim analizie technicznej i ekonomicznej.
Sprawdź potencjał projektu IF26 w swoim zakładzie
Jeżeli firma wykorzystuje duże ilości gazu lub innego paliwa do produkcji pary i ciepła procesowego, pierwszym krokiem powinno być określenie: mocy cieplnej, temperatur procesów, rocznego zużycia, profilu pracy oraz potencjału elektryfikacji.
Na tej podstawie można ocenić, czy projekt mieści się w progach IF26 i czy warto rozwijać go dalej.
Źródła redakcyjne
Podstawowym źródłem jest opublikowany przez Komisję Europejską 24 września 2026 r. dokument IF26 Heat Auction Terms & Conditions oraz komunikat DG CLIMA dotyczący programu. Climate Action
Dane dotyczące energii elektrycznej pochodzą z informacji URE z 25 września 2026 r., a dane gazowe z najnowszej publikacji regulatora dotyczącej II kwartału 2026 r. Urząd Regulacji Energetyki
Sprawdź, czy Twój projekt może kwalifikować się do IF26 Heat Auction
Przeanalizujemy zużycie ciepła, technologię procesu, potencjał elektryfikacji oraz możliwość wykorzystania magazynu energii, cPPA i elastyczności.
